CMS dla czasopism naukowych po polsku

Widoczność polskiej nauki może się poprawić, dzięki tłumaczeniu Open Journal System. Ewa Rozkosz i Łukasz Szmigiel, ludzie, którym polska nauka nie jest obojętna. Dwoje pasjonatów, którzy przetłumaczyli na język polski Open Journal System, czyli CMS dedykowany czasopismom naukowym.

Ewa, Łukasz kim jesteście? Myślę, że część czytelników Was zna, ale pewnie są też tacy, którzy chcieliby poznać.

Ewa: Pracuję w Dolnośląskiej Szkole Wyższej, jako specjalista ds. dokumentacji i informacji naukowej. W wolnych chwilach prowadzę bloga na temat edukacji informacyjnej. Od kilku lat uczestniczę w ruchu na rzecz wolnego dostępu do rezultatów badań naukowych (Open Access). Teraz mam przyjemność inicjować, obserwować i brać udział w procesie otwierania czasopisma naukowego współwydawanego przez moją uczelnię.

Łukasz: Jestem absolwentem antropologii kulturowej, którą ukończyłem na Dolnośląskiej Szkole Wyższej. Prywatnie zajmuję się fotografią, projektowaniem graficznym oraz pracami wdrożeniowymi.

Zrobiliście ostatnio coś ważnego dla Polskiej Nauki, czy możecie wyjaśnić o co chodzi i dlaczego to jest ważne?

Ewa: Nasz 2-osobowy zespół przetłumaczył Open Journal Systems (OJS), system zarządzania treścią dedykowany czasopismom naukowym. W przypadku każdego czasopisma podstawowym problemem jest rozproszenie zadań pomiędzy członków redakcji. To rodzi problem z nadzorem, na jakim etapie procesu wydawniczego znajduje się tekst, jak wygląda kwestia terminów itd. OJS rozwiązuje te problemy. Redakcja i współpracownicy mają pełny nadzór nad tymi elementami procesu wydawniczego, za które są odpowiedzialni.

Niektóre czynności są zautomatyzowane (np. wysłanie podziękowania za zgłoszony tekst, wysłanie przypomnienia o zbliżającym się terminie nadesłania recenzji), co bardzo odciąża redakcję. Praca w chmurze wymaga oczywiście zmiany przyzwyczajeń, oswojenia się z nowymi narzędziami.

Brak dostępności polskiej wersji nie zachęcał redakcji polskich czasopism do korzystania z tego rozwiązania. Jestem przekonana, że zainteresowanie OJS wzrośnie, tym bardziej, że zdobycie licencji nie wymaga nakładów finansowych, OJS dystrybuowany jest na licencji GNU PL.

Dlaczego jest to ważne dla Nauki Polskiej?

Ewa: Nauka Polska ma poważny problem z widocznością. Przyczyn jest wiele, ale skupmy się na dwóch: standardach oraz języku. Twoi czytelnicy dobrze wiedzą, czym są standardy w e-learningu. Potrzeba standaryzacji, korzystania z globalnych rozwiązań nikogo tutaj nie dziwi. Inaczej jest ze standardami w nauce. Aby się o tym przekonać wystarczy wyszukać czasopisma z różnych dyscyplin w bazie Arianta (Naukowe i branżowe polskie czasopisma elektroniczne) i odwiedzić ich strony internetowe. Tylko nieliczne redakcje wyraźnie wzięły sobie do serca potrzebę zaopatrzenia zawartości czasopisma w odpowiednie metadane, a tym samym zadbania o widoczność informacji o artykułach w wyszukiwarkach naukowych, takich jak Google Scholar. Przypominam, że program Publish or Perish, zalecany przez NCN humanistom do obliczania współczynnika Hirsha, pobiera dane wprost z Google Scholar, a więc dobra widoczność ma bezpośredni wpływ na ocenę pracownika nauki.

A czym jest OJS i dlaczego warto na niego zwrócić uwagę?

Ewa: Decydując się na rozwiązania nie dedykowane, tj. implementując stronę czasopisma na WordPressie czy Joomli, musimy uwzględnić zalecenia dla webmasterów zamieszczone na stronie Google Scholar (http://scholar.google.com/intl/en/scholar/inclusion.html#indexing). OJS robi to za nas. Dane o czasopiśmie i jego zawartości są czytelne dla agregatorów treści. W przypadku czasopisma otwartego metadane są automatycznie przekazywane do DOAJ (Directory of Open Access Journals), dzięki zastosowaniu protokołu OAI PMH.

OJS jest systemem wielojęzycznym. Oczywiście wybór języków zależy od redakcji. Istotne jest to, że budowa systemu zmusza nas do zamieszczenia wszystkich informacji w wybranych językach. OJS uławia pracę w wielojęzycznym zespole. Jeśli więc mamy recenzentów anglojęzycznych – system oraz my za jego pośrednictwem – będzie komunikował się z nim w jego języku.

A jak wygląda takie czasopismo?

Ewa: Aby zobaczyć, jak wygląda czasopismo na OJS zachęcam do odwiedzenia strony czasopisma “Forum Oświatowe”, wydawanego przez Dolnośląską Szkołę Wyższą i Polskie Towarzystwo Pedagogiczne: www.forumoswiatowe.pl

Już wkrótce pojawi się pierwszy numer, tymczasem można zobaczyć jak wygląda organizacja treści w typowym czasopiśmie na OJS.

Przetłumaczenie platformy OJS powinno…

Łukasz:  …pomóc w procesie popularyzacji nauki. Dostęp do darmowego, spolszczonego narzędzia stworzonego w celu ułatwienia zarządzania procesem wydawniczym oraz publikacji treści w moim przekonaniu eliminuje jedną z wymówek. System OJS stał się bowiem wystarczająco kompletny i przyjazny dla polskiego użytkownika aby w jego oparciu zbudować dowolne czasopismo.

Zdjęcie: CC-BY: Celeste