Single Blog Title

This is a single blog caption
25
Mar

Ołówki w dłoń! Zaczynamy projektowanie szkoleń online

Praca projektowa w e-learningu jest świadomym działaniem na rzecz uniwersalnego systemu wartości, w którego centralnym punkcie jest uczący się człowiek. Jest to proces, którego można się nauczyć i którego można nauczać. Projektowanie należy rozpocząć od zrozumienia jego istoty, a następnie przyjąć punkt widzenia, w którym sprawdzamy, jak nasze szkolenie jest odbierane w konkretnym kontekście i rzeczywistym świecie oraz jak na niego wpływa. W świecie szybkich rozwiązań, metodologii Agile, programowania ekstremalnego i rapid e-learningu możliwość „marnowania czasu” na projektowanie, kreślenie setek pomysłów i twórczą destrukcję pomiędzy członkami zespołów, wydaje się być zajęciem dla szczęściarzy, albo hobbystów. Tymczasem jednak, projektowanie w kontekście interakcji, a w szczególności projektowanie szkoleń online jest niezmiernie ważne i wbrew pozorom, przy właściwym podejściu, nie wpływa na wzrost kosztów.

„Życie utrzymuje się i rozpada, zużywa, psuje i przepracowuje. Tworzy nowe konfiguracje bytów i obiektów przez codzienne praktyki: zawsze inne i te same jednocześnie…”[1], a projektowanie to jego rzeczywista i doceniona wartość.

Wolność twórcy 
Na początku rozważmy obecną sytuację, w której ogromna ilość firm wdraża szkolenia online. Odpowiedzialni za to ludzie są już świadomi, jaka wiedza jest krytyczna dla ich organizacji i jaki model realizacji szkoleń przyjąć. Pozostaje jednak kwestia dostarczenia treści, gdyż pomiędzy świadomą strategią a wdrożonym rozwiązaniem bardzo często rozciąga się przepaść związana z tworzeniem medium. Uczynienie informacji o dużym znaczeniu strategicznym dostępną dla właściwych osób we właściwym czasie (a przecież tak reklamowany i sprzedawany jest e-learning), jest niełatwe.

Za to trudne zadanie zabrało się w naszym kraju kilku mocnych graczy i „długi ogon” agencji interaktywnych, które posiadają w swoich szeregach flash-developerów i managerów znajdujących rynkowe nisze. Okazało się, że przejście od tworzenia stron www do e-learningu nie jest proste. Brak doświadczenia i kompetencji w zakresie psychologii kształcenia, pedagogiki w specyficznym kontekście edukacji przez Internet powoduje, że stykamy się z ogromną ilością prezentacji zamienionych na „ekrany”. W większości przypadków jest to proste przeniesienie tradycyjnego wykładu na prezentację multimedialną, co skutkuje powielaniem znanych błędów i dokładaniem nowych. Dowiedziono już dość dawno, że wykłady są mało efektywnym sposobem nauczania – po 10 minutach mówienia tracimy około 35% osób, skupiających uwagę na tym, co mówimy. Po kolejnych 15 minutach nie słucha nas już 75%, co daje nam kilkanaście minut na początku i jeszcze kilka na końcu wykładu. W jego głównej części nie powinniśmy mówić nic ważnego. [2]

Ból użytkownika
Sesja szkolenia online, będąca przerobioną prezentacją i trwająca 45 minut z interakcjami na poziomie „dalej” i „wstecz” powoduje, że użytkownicy nie cierpią e-learningu bardziej niż szkoleń tradycyjnych, na których musieli siedzieć; z nudą „przeklikują” się przez kolejne ekrany licząc, że trafią właściwą odpowiedź w quizie wielokrotnego wyboru, spiszą na kartkę i przekażą reszcie zespołu. Słabo się robi, kiedy okazuje się, że musimy po raz kolejny walczyć ze szkoleniem, w którym lektor czyta nudny tekst, uśmiechnięta pani pokazuje dziesiątki punktów prezentacji, a licznik „ekranów” osiąga liczbę znacznie przekraczającą „złote gody”. Jest to jak jazda pociągiem pocztowym: niewygodnie, jedna trasa, jedna prędkość, nie mamy wpływu na jej przebieg, ani nie wiemy w jakim miejscu się właściwie znajdujemy. A przecież korzystanie z Internetu i komputera jest zupełnie inne, nie ma nic wspólnego z biernym siedzeniem w wagonie bez okien.

Na co dzień doświadczamy znieczulającego wnikania Internetu w nasze życia – poszukujemy, piszemy, reagujemy, odpisujemy, odpowiadamy, oglądamy, oceniamy – jednym słowem, jesteśmy online. Sieć oplata naszą pracę, hobby i znajomych, wymaga od nas interakcji i zaangażowania. Wirtualne społeczności, w których chcąc – nie chcąc uczestniczymy (albo będziemy uczestniczyli), są niesłychanie opiniotwórcze i absorbujące, a utrzymywanie kontaktów z ludźmi – proste. Wykorzystując dostępne kanały informacyjne kontaktujemy się ze wszystkimi naraz i z każdym z osobna w tym samym czasie (mikroblogi), wykonujemy wiele zadań jednocześnie, mamy coraz więcej ekranów podpiętych do komputera, a i tak zerkamy na telefon, czy ktoś nie napisał, albo sprawdzamy, czy w okolicy nie ma znajomych (foursquare).

Projektowanie skuteczności 
Tę dość dokładnie zobrazowaną przepaść może wypełnić dobry projekt. Jednak, aby ten powstał, potrzebne jest projektowanie. Jest to etap, w którym „dzieje się magia” przeznaczona jedynie dla osób pracujących w zespole. Projektowanie szkoleń online prawie w całości skupione jest na wyborze i tworzeniu zachowań, funkcji i informacji oraz na przedstawianiu ich użytkownikom, a następnie zbieraniu ich i zaczynaniu od nowa. Cel tych działań jest bardzo prosty, naukowo rzecz nazywając – chodzi o maksymalne obniżenie tarcia poznawczego, a praktycznie rzecz ujmując – sprawienie, by użytkownik nie czuł się jak idiota i mógł skupić się na nauce, a nie na zmaganiu się z interfejsem.

Jeśli kiedykolwiek będziemy odpowiedzialni za tworzenie szkoleń online, musimy na swoje barki wziąć odpowiedzialność za ich skuteczność, a tym samym nie możemy godzić sie na akceptowanie złego działania. W świecie e-learningu nie możemy być arogantami, którzy wzruszając ramionami powiedzą: „To proste, tylko trzeba znać się na komputerach.” Nie mamy prawa skazywać ludzi, którzy chcą się uczyć, na alternatywę polegającą na akceptowaniu tarcia poznawczego, albo na traktowaniu szkoleń online jako zła koniecznego.

Podstawą jest zrozumienie słowa „projektowanie”. W swojej definicji jest ono zorientowane na użytkownika, a jeśli tak nie jest, to nie mamy do czynienia z projektowaniem, a z jakąś inną czynnością, która nie powinna nas interesować. W kontekście technicznych rozwiązań dla nowoczesnej edukacji, projektowanie wymaga przede wszystkim współpracy. Synergicznej kolaboracji specjalistów z różnych dziedzin. Tylko i wyłącznie w takiej, poszerzonej pespektywie, analizując całość środowiska, oczekiwane rezultaty i konteksty występowania, można myśleć o skutecznym szkoleniu online.

Świadome projektowanie na wielu płaszczyznach 
Pedagogika, psychologia, ergonomia, użyteczność, kognitywistyka, socjologia – korzystanie z tych obszarów wiedzy i przeprowadzanie analiz w ich zakresie powinny być podstawą projektowania. Powinno się poświęcać możliwie dużo czasu i cierpliwości na badania z ludźmi, zmniejszając dyskomfort uczącego się i skoncentrowanie się na nim, takim, jakim jest, ze wszystkimi wadami, zaletami, możliwościami i ograniczeniami. Jeśli w centrum naszego projektowania postawimy odbiorcę, to ciężar uwagi zostanie przesunięty na funkcjonalność i użyteczność – dbałość, żeby nie marnować jego czasu, oraz wygodę korzystania z narzędzia, także przez mniej zaawansowane technologicznie osoby.
Poznanie możliwie wielu aspektów szkoleń online i kontestów, w których mogą występować, gwarantuje prawidłowe rozwiązanie problemu. W projektowaniu e-learningu należy zrozumieć, jak ludzie myślą i jak się zachowują, a także jak się uczą i co wpływa na końcowy kształt rozwiązania interaktywnego. Ponadto musimy być świadomi, że w wielu wypadkach nasz uczący się jest sam na sam ze szkoleniem, co powinno spowodować przeniesienie ciężaru projektowania z samej informacji na sposób jej komunikowania.

Sukces przyjdzie wtedy, kiedy się go będziemy najmniej spodziewali, ale warunkiem jego wystąpienia jest poprzedzająca go ciężka praca. Wszystkim zaczynającym przygodę z projektowaniem materiałów e-learningowych radzę wziąć pierwotny pomysł, dodać do niego dużo pracy, systematyczność, opinie innych, dużo entuzjazmu i wytrwałości, a następnie szkicować, szkicować i szkicować.

Bibliografia:
[1] M. De Certeau, Private spaces, w: L. Giard, M.De Certeau, P. Mayol, The Practice of Everyday Life, Minnesota 1998,.
[2] Mills, H.R. 1977, Techniques of Technical Training)
[3]Horton, W, 2006 e-Learning by Design
[4] Deiser R, 2009 Designing the Smart Organization: How Breakthrough Corporate Learning Initiatives Drive Strategic Change and Innovation


 

Kompendium projektowania szkoleń